Na etykiecie energetycznej okna aluminiowego znajdziesz przynajmniej trzy wartości ze współczynnikiem U: Uw dla całego okna, Uf dla ramy i Ug dla szyby. Każda z nich mówi coś innego i każda jest potrzebna, żeby ocenić, czy dany produkt spełnia wymagania prawa budowlanego i czy pasuje do Twojego projektu. Poniżej wyjaśniamy je bez zbędnej teorii.
Uw, Uf, Ug – co oznaczają te symbole?
Wszystkie trzy wartości wyrażają współczynnik przenikania ciepła w jednostkach W/(m²K) – im niższa wartość, tym lepsza izolacja termiczna.
- Ug (glazing) – współczynnik przenikania ciepła samego pakietu szybowego. Dotyczy wyłącznie szyby, bez ramy i bez złącza. Wyznaczany na próbce 500×500 mm w warunkach laboratoryjnych wg PN-EN 673.
- Uf (frame) – współczynnik przenikania ciepła profilu okiennego (ramy + skrzydła). Obliczany metodą elementów skończonych wg PN-EN ISO 10077-2. Zależy od geometrii profilu, szerokości przekładki i wypełnienia komór.
- Uw (window) – współczynnik całego okna jako wyrobu gotowego. To wartość, która figuruje w deklaracji właściwości użytkowych (DoP) i na którą powołują się przepisy budowlane.
- Ψg (psi-g) – liniowy mostek termiczny na obwodzie złącza szyby z ramą. Nie jest podawany na etykiecie, ale wchodzi do wzoru na Uw i ma istotny wpływ na wynik.
Wzór na Uw – jak się liczy ciepłochronność okna?
Zgodnie z normą PN-EN ISO 10077-1, współczynnik Uw oblicza się ze wzoru:
Uw = (Ag × Ug + Af × Uf + lg × Ψg) / (Ag + Af)
Gdzie:
- Ag – powierzchnia szyby [m²]
- Af – powierzchnia ramy [m²]
- lg – obwód szyby (długość złącza szyba–rama) [m]
- Ψg – liniowy mostek termiczny na złączu [W/(mK)]
Z wzoru wynika kilka ważnych wniosków. Po pierwsze: im większy udział szyby w oknie (im mniejsza widoczna rama), tym mniejsze znaczenie Uf i tym ważniejszy Ug. Po drugie: ciepła ramka (niski Ψg) poprawia Uw, szczególnie przy oknach o dużym obwodzie złącza (małe kwatery, skomplikowane podziały).
Realne wartości Uw dla popularnych systemów aluminiowych
| System profilu | Uf [W/(m²K)] | Szyba (Ug) | Ramka | Uw całkowite |
|---|---|---|---|---|
| Aluprof MB-70HI | 1,2 | 0,7 (2-komorowa Low-E) | Standardowa | ~1,0 |
| Aluprof MB-86 | 1,1 | 0,6 (2-komorowa Low-E+) | Ciepła (TGI) | ~0,87 |
| Schüco AWS 75 | 1,3 | 0,7 | Ciepła | ~1,0 |
| Schüco AWS 90.SI+ | 0,72 | 0,5 (3-komorowa) | Ciepła (Swisspacer) | ~0,65 |
| Aluprof MB-104 Passive | 0,79 | 0,5 (3-komorowa) | Ciepła (TGI Ultra) | ~0,68 |
Normy i wymagania prawne – WT 2021 i dalej
Polski system prawny reguluje minimalne wymagania ciepłochronności okien w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych (WT). Od 2021 roku obowiązuje wymóg Uw ≤ 0,9 W/(m²K) dla wszystkich nowo budowanych budynków mieszkalnych.
- WT 2021 (obowiązujące): Uw ≤ 0,9 W/(m²K)
- NF40 (dom energooszczędny): Uw ≤ 0,8 W/(m²K)
- NF15 (dom pasywny wg polskiej normy): Uw ≤ 0,8 W/(m²K), niekiedy 0,7 dla strefy klimatycznej I
- PHI (Passive House Institute): Uw ≤ 0,85 W/(m²K) i brak kondensacji na ramie przy Ti = 17°C, Te = -10°C
Ważne: certyfikat energetyczny budynku może wymagać okien o lepszych parametrach niż minimalne WT. Projektant lub audytor energetyczny określa docelowy Uw na etapie projektu.
Jak weryfikować dane producenta?
Dane z kart katalogowych producenta należy interpretować ostrożnie. Trzy rzeczy, które warto sprawdzić przed zakupem:
- Wymiary okna referencyjnego – producent podaje Uw dla konkretnych wymiarów. Twoje okno może mieć inny stosunek powierzchni szyby do ramy i tym samym inny Uw.
- Pakiet szybowy użyty do obliczeń – Uw = 0,87 może być podane przy założeniu szyby Ug = 0,5, której nie masz w podstawowej ofercie. Pytaj, z jaką szybą osiągnięto podaną wartość.
- Deklaracja właściwości użytkowych (DoP) – każde okno wprowadzane na rynek UE musi mieć DoP z deklarowanym Uw. To dokument formalny, nie folder reklamowy – wartości w nim są odpowiedzialnością producenta.
Więcej o termoizolacji okien aluminiowych i zasadzie działania przekładki termicznej znajdziesz w artykule o ciepłych oknach aluminiowych.